{"id":2374,"date":"2018-03-24T19:16:36","date_gmt":"2018-03-24T18:16:36","guid":{"rendered":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/?p=2374"},"modified":"2018-03-24T19:44:55","modified_gmt":"2018-03-24T18:44:55","slug":"w-obronie-wiary-i-wolnosci-mija-250-lat-od-zawiazania-konfederacji-barskiej","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/2018\/03\/24\/w-obronie-wiary-i-wolnosci-mija-250-lat-od-zawiazania-konfederacji-barskiej\/","title":{"rendered":"W obronie wiary i wolno\u015bci. Mija 250 lat od zawi\u0105zania Konfederacji Barskiej"},"content":{"rendered":"

fot. Mogi\u0142a Konfederat\u00f3w Barskich w Rogach k. Iwonicza\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

W bie\u017c\u0105cym 2018 roku prze\u017cywa\u0107 b\u0119dziemy w naszej Ojczy\u017anie podnios\u0142y jubileusz 100-lecia Odzyskania przez Polsk\u0119 Niepodleg\u0142o\u015bci. I cho\u0107 z tym wydarzeniem jednoznacznie kojarzymy dzie\u0144 11 listopada 1918 roku, kiedy to Rada Regencyjna przekaza\u0142a w\u0142adz\u0119 nad podleg\u0142ym jej wojskiem J\u00f3zefowi Pi\u0142sudskiemu, to nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce d\u0105\u017cenia niepodleg\u0142o\u015bciowe naszych przodk\u00f3w by\u0142y d\u0142ugotrwa\u0142ym spo\u0142eczno-politycznym procesem, w kt\u00f3ry zaanga\u017cowanych by\u0142o kilka pokole\u0144 Polak\u00f3w. Warto tak\u017ce w tym miejscu wzbudzi\u0107 w sobie refleksj\u0119 i zda\u0107 spraw\u0119 z warto\u015bci, jak\u0105 jest suwerenne pa\u0144stwo. Taka refleksja bez w\u0105tpienia zrodzi\u0142a si\u0119 w sercach i umys\u0142ach patriotycznej cz\u0119\u015bci polskiej szlachty, kt\u00f3ra dok\u0142adnie 250 lat temu stan\u0119\u0142a w obronie trzech najwy\u017cszych warto\u015bci: Boga, Honoru i Ojczyzny. To w\u0142a\u015bnie na jej cze\u015b\u0107 Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwa\u0142\u0105 z dnia 8 czerwca 2017 roku zdecydowa\u0142 o ustanowieniu roku 2018 Rokiem Konfederacji Barskiej.<\/p>\n

Przyczyny zawi\u0105zania konfederacji <\/strong><\/p>\n

W ko\u0144cu XVIII wieku os\u0142abiona finansowo i militarnie Rzeczpospolita le\u017c\u0105ca pomi\u0119dzy drapie\u017cnymi s\u0105siadami chyli\u0142a si\u0119 ku upadkowi. Wyb\u00f3r Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego na tron mia\u0142 by\u0107 gwarantem uleg\u0142o\u015bci Polski wobec rosyjskich interes\u00f3w. Wojska carycy Katarzyny II przemieszcza\u0142y si\u0119 swobodnie po ca\u0142ym kraju traktuj\u0105c nasze ziemie jak w\u0142asny folwark. Jednak dopiero zuchwa\u0142e \u017c\u0105dania Rosjan dotycz\u0105ce zr\u00f3wnania praw mniejszo\u015bci religijnych z katolick\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 oraz porwania i wywiezienia niepos\u0142usznych polskich senator\u00f3w w g\u0142\u0105b rozleg\u0142ej Rosji wywo\u0142a\u0142y wielkie oburzenie i reakcj\u0119 polskiego narodu. Z ko\u0144cem lutego 1768 roku do kr\u00f3lewskiego miasta Bar na Podolu zmierzali licznie ochotnicy wraz ze zbuntowanymi oddzia\u0142ami wojsk koronnych. W tamtejszym klasztorze karmelita\u0144skim 29 lutego 1768 roku szlachta spisa\u0142a dono\u015bny akt konfederacji w obronie wiary i wolno\u015bci. Od tego dnia walka o zachowanie niepodleg\u0142o\u015bci sta\u0142a si\u0119 obowi\u0105zkiem tak\u017ce religijnym, a nadziej\u0105 na zwyci\u0119stwo w tej walce pozostawa\u0142a Opatrzno\u015b\u0107 Bo\u017ca. Dowodem tego s\u0105 s\u0142owa ko\u0144cz\u0105ce akt zawi\u0105zania konfederacji barskiej: \u201eCzy\u0144my ju\u017c wi\u0119c w Imi\u0119 Tr\u00f3jcy Przenaj\u015bwi\u0119tszej Boga Ojca, Syna i Ducha \u015awi\u0119tego to sprzysi\u0119\u017cenie osobiste i powszechne. Tarcz\u0105 b\u0119dzie nam Maryja\u201d<\/em>.<\/p>\n

Historia Konfederacji Barskiej nadal nie zosta\u0142a dostatecznie zg\u0142\u0119biona. Przeszkod\u0105 w jej odkrywaniu i badaniu by\u0142 okres PRL czyli czas komunistycznego zniewolenia Polski po II wojnie \u015bwiatowej. Sowieckie marionetki nazywaj\u0105ce siebie \u201ew\u0142adz\u0105 ludow\u0105\u201d nie mog\u0142y wyrazi\u0107 zgody na popularyzacj\u0119 antyrosyjskiego powstania z lat 1768-1772. Do\u015bwiadczy\u0142 tego m.in. wybitny polski historyk W\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski (1880 \u2013 1952), profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Pose\u0142 na Sejm I kadencji II Rzeczypospolitej oraz autor monumentalnego dwutomowego dzie\u0142a pt. \u201eKonfederacja Barska\u201d wydanego po raz pierwszy w 1936 roku. Jako jeden z nielicznych naukowc\u00f3w bardzo wnikliwie zaj\u0105\u0142 si\u0119 tematem konfederacji wzbudzaj\u0105c powszechne nim zainteresowanie w\u015br\u00f3d spo\u0142ecze\u0144stwa II RP. Kolejne, po przedwojennych, wydanie tego dzie\u0142a nast\u0105pi\u0142o dopiero w 1991 roku, a wi\u0119c po zmianach ustrojowych i upadku komunizmu, do dzi\u015b pozostaj\u0105c jednym z podstawowych opracowa\u0144 w tej dziedzinie.<\/p>\n

\u201eKonfederak za p\u00f3\u0142torak…\u201d czyli Konfederacja Barska na Podkarpaciu <\/strong><\/p>\n

Dzia\u0142ania militarne prowadzone na terenie obecnego wojew\u00f3dztwa podkarpackiego w czasach Konfederacji Barskiej, tj. w latach 1768 \u2013 1772, mia\u0142y przewa\u017cnie charakter wojny partyzanckiej. Jednorazowo w poszczeg\u00f3lnych potyczkach, ka\u017cda ze stron (Konfederaci i Rosjanie) dysponowa\u0142a oddzia\u0142ami licz\u0105cymi od kilkunastu do kilkuset \u017co\u0142nierzy. Sporadycznie jednostki taktyczne walcz\u0105cych przekracza\u0142y liczb\u0119 tysi\u0105ca \u017co\u0142nierzy, jak mia\u0142o to miejsce w D\u0119borzynie w 1770 r., Majdanie Kr\u00f3lewskim w 1771 r. i Rzeszowie w 1772 r.<\/p>\n

Iwonicka ziemia tak\u017ce nas\u0105czona jest krwi\u0105 Konfederat\u00f3w Barskich. Na polach pomi\u0119dzy Iwoniczem, Rogami i Miejscem Piastowym 6 kwietnia 1769 roku dosz\u0142o do krwawego starcia pomi\u0119dzy wojskami konfederackimi a rosyjskimi \u017co\u0142dakami. Pami\u0105tk\u0105 tego wydarzenia jest mogi\u0142a Konfederat\u00f3w Barskich w Rogach. Na usypanym kurhanie otoczonym starymi drzewami znajduje si\u0119 kamienna kapliczka oraz drewniana tablica z napisem \u201eMogi\u0142a Konfederat\u00f3w Barskich. W 1769 r. na pobliskich polach walczy\u0142 Kazimierz Pu\u0142aski z Rosjanami. Spoczywaj\u0105 tu polegli w walce \u017co\u0142nierze\u201d<\/em>.<\/p>\n

W tradycji i przekazie ludowym zachowa\u0142a si\u0119 tak\u017ce \u201ePrzy\u015bpiewka spod Iwonicza\u201d z czas\u00f3w Konfederacji Barskiej, bardzo popularna i cytowana przez niemal wszystkich autor\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 profesjonalnie histori\u0105 konfederacji. Oto jej tre\u015b\u0107:<\/p>\n

\u201eKonfederak za p\u00f3\u0142torak,<\/em><\/strong><\/p>\n

A Moskal za szel\u0105g.<\/em><\/strong><\/p>\n

Konfederak do szabelki,<\/em><\/strong><\/p>\n

Moskal go si\u0119 przel\u0105k\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

Stanowi ona fragment obszernej wielozwrotkowej pie\u015bni, zachowanej w tradycji i ludowym przekazie mieszka\u0144c\u00f3w Iwonicza. Konfederak to w gwarze konfederat, natomiast p\u00f3\u0142torak i szel\u0105g stanowi\u0105 srebrne monety, bite w Polsce i na Litwie za czas\u00f3w Zygmunta III i Jana Kazimierza, r\u00f3wne odpowiednio warto\u015bci 1,5 grosza oraz 1\/3 grosza.<\/p>\n

Nie zawsze sp\u00f3jna polityka przyw\u00f3dc\u00f3w Konfederacji Barskiej w pewnych jej okresach rodzi\u0142a konflikty, kt\u00f3re niejednokrotnie skutkowa\u0142y zbrojnymi potyczkami pomi\u0119dzy zwa\u015bnionymi oddzia\u0142ami i frakcjami konfederackimi. Do takich bratob\u00f3jczych walk dochodzi\u0142o m.in. w Strzegocicach, Iwoniczu, Grabie, Lesku i Kolbuszowej. Mi\u0119dzy 1 a 3 maja 1769 roku w Iwoniczu dosz\u0142o do starcia dw\u00f3ch oddzia\u0142\u00f3w konfederackich dowodzonych odpowiednio przez Kazimierza Pu\u0142askiego \u2013 b\u0119d\u0105cego w\u00f3wczas regimentarzem wojew\u00f3dztwa krakowskiego i sandomierskiego, oraz J\u00f3zefa Bierzy\u0144skiego \u2013 \u00f3wczesnego marsza\u0142ka sieradzkiego. Tak pisze o nim Janusz Roszko w \u201eOstatnim Rycerzu Europy\u201d \u2013 opowie\u015bci biograficznej o Kazimierzu Pu\u0142askim:<\/p>\n

\u201eOto Bierzy\u0144ski otrzyma\u0142 instrukcje od biskupa Krasi\u0144skiego i podskarbiego Wessla, politycznych przyw\u00f3dc\u00f3w konfederacji w kraju. Lubomirskiego, a z nim razem Pu\u0142askiego nale\u017cy odsun\u0105\u0107. Gdyby nie chcieli uzna\u0107 w\u0142adzy Bierzy\u0144skiego i jego koleg\u00f3w marsza\u0142k\u00f3w obranych w obozie pod Muszynk\u0105 \u2013 najecha\u0107 ich! (\u2026) Szed\u0142 gdzie\u015b z Gorlic na Krosno i dalej dnia nast\u0119pnego, bo chyba 2 maja [1769 r.] przydarzy\u0142a si\u0119 ta przykra historia, kt\u00f3ra \u015bwiadczy, \u017ce do walk bratob\u00f3jczych z oddzia\u0142em Pu\u0142askiego jednak dosz\u0142o (\u2026) Zetkn\u0119li si\u0119 pod Iwoniczem. Nie odtworzymy tego spotkania \u2013 tyle tylko wiadomo, \u017ce Kazimierz ma skaleczon\u0105 r\u0119k\u0119. Pisze za niego kto inny list do ksi\u0119cia Marcina [Lubomirskiego]. T\u0142umaczy si\u0119, \u017ce obcej do pisania u\u017cywa r\u0119ki \u201ebom na swoje kalika, ale nie na zawsze\u201d. Informuje, \u017ce to \u201epo zako\u0144czeniu tragedii z komend\u0105 jmp Bierzy\u0144skiego w Iwoniczu\u201d\u201d. <\/em><\/p>\n

W\u015br\u00f3d konfederat\u00f3w oraz w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142czesnych im ludzi powtarzany by\u0142 przekaz, \u017ce rana zadana Pu\u0142askiemu pod Iwoniczem \u201ema rosyjsk\u0105 przyczyn\u0119\u201d. List, kt\u00f3rego s\u0142owa zosta\u0142y zacytowane i kt\u00f3rego fragmenty przytacza r\u00f3wnie\u017c prof. W\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eKazimierz Pu\u0142aski. \u017byciorys\u201d (Krak\u00f3w, 1931) pisany by\u0142 w iwonickim dworze, gdzie po potyczce zaopatrzono i ugoszczona p\u00f3\u017aniejszego bohatera dw\u00f3ch narod\u00f3w: polskiego i ameryka\u0144skiego.<\/p>\n

Rondo im. Konfederat\u00f3w Barskich w Iwoniczu? Jest projekt uchwa\u0142y <\/strong><\/p>\n

Niezwykle istotn\u0105 spraw\u0105 dla podtrzymania pami\u0119ci i tradycji wa\u017cnych wydarze\u0144 historycznych, a przez to to\u017csamo\u015bci narodowej Polak\u00f3w, jest dba\u0142o\u015b\u0107 o godne upami\u0119tnienie swoich bohater\u00f3w. Na ziemiach dawnej Galicji, gdzie sw\u0105 obecno\u015b\u0107 tak mocno zaznaczyli Konfederaci Barscy, istnieje szereg miejsc przypominaj\u0105cych o potyczkach i zbrojnych starciach sprzed 250 lat. Jeszcze wi\u0119cej wci\u0105\u017c jest jednak do odkrycia. Pochowanych w bezimiennych mogi\u0142ach Konfederat\u00f3w upami\u0119tniono na Grobie Nieznanego \u017bo\u0142nierza w Warszawie, gdzie jedna z tablic nosi napis: \u201eKonfederacja Barska 29 II 1768 \u2013 18 VII 1772\u201d. Iwonicz, jako miejscowo\u015b\u0107 dos\u0142ownie naznaczone obecno\u015bci\u0105 uczestnik\u00f3w tego pierwszego polskiego powstania narodowego, na czele z jego przyw\u00f3dc\u0105 Kazimierzem Pu\u0142askim, ma szczeg\u00f3lne zobowi\u0105zanie do dokonania godnego upami\u0119tnienia obro\u0144c\u00f3w Ojczyzny. Wybudowane w 2017 roku \u2013 jedyne rondo w Iwoniczu \u2013 powinno nosi\u0107 imi\u0119 Konfederat\u00f3w Barskich. Po\u0142o\u017cone jest bowiem na ziemiach nale\u017c\u0105cych niegdy\u015b do iwonickiego dworu, kt\u00f3rego w\u0142a\u015bcicielami byli kolejno J\u00f3zef Salezy Ossoli\u0144ski i Micha\u0142 Ostaszewski \u2013 jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w Konfederacji Barskiej i zwolennik Konstytucji 3 Maja. To na iwonickiej ziemi dosz\u0142o do starcia wojsk konfederackich z Rosjanami. To wreszcie w iwonickim dworze przebywa\u0142 Kazimierz Pu\u0142aski, zraniony podczas potyczki dw\u00f3ch oddzia\u0142\u00f3w konfederackich. Okr\u0105g\u0142a 250. rocznica zawi\u0105zania Konfederacji Barskiej jest zatem doskona\u0142\u0105 okazj\u0105 do trwa\u0142ego wpisania Konfederat\u00f3w Barskich w krajobraz naszej miejscowo\u015bci. Licz\u0119 na to, \u017ce przygotowany przeze mnie projekt uchwa\u0142y znajdzie szerokie poparcie w Radzie Miejskiej w Iwoniczu-Zdroju i Radzie Powiatu Kro\u015bnie\u0144skiego, ale przede wszystkim w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w Iwonicza.<\/p>\n

Pie\u015b\u0144 Konfederat\u00f3w Barskich. Wyraz mi\u0142o\u015bci do Boga i Ojczyzny <\/strong><\/p>\n

Nigdy z kr\u00f3lami nie b\u0119dziem w aliansach,<\/em>
\nNigdy przed moc\u0105 nie ugniemy szyi,
\nBo u Chrystusa my na ordynansach,
\nS\u0142udzy Maryi.<\/em><\/p>\n

Wi\u0119c cho\u0107 si\u0119 sp\u0119ka \u015bwiat i zadr\u017cy s\u0142o\u0144ce,
\nChocia\u017c si\u0119 chmury i morza nasro\u017c\u0105,
\nCho\u0107by na smokach wojska lataj\u0105ce,
\nNas nie zatrwo\u017c\u0105.<\/p>\n

B\u00f3g naszych ojc\u00f3w i dzi\u015b jest z nami!
\nWi\u0119c nie dopu\u015bci upa\u015b\u0107 w \u017cadnej kl\u0119sce,
\nWszak p\u00f3ki On by\u0142 z naszymi ojcami,
\nByli zwyci\u0119zce!<\/p>\n

Wi\u0119c nie wpadniemy w \u017cadn\u0105 wilcz\u0105 jam\u0119,
\nNie ul\u0119kniemy przed mocarzy w\u0142adz\u0105,
\nWiedz\u0105c, \u017ce nawet grobowce nas same
\nBogu oddadz\u0105.<\/p>\n

Ze skowronkami wstali\u015bmy do pracy
\nI spa\u0107 p\u00f3jdziemy o wieczornej zorzy.
\nAle w grobowcu my jeszcze \u017co\u0142dacy
\nI hufiec Bo\u017cy.<\/p>\n

Bo kto zaufa\u0142 Chrystusowi Panu
\nI szed\u0142 na \u015bwi\u0119te Kraju werbowanie,
\nTen, de profundis, z ciemnego kurhanu
\nNa tr\u0105b\u0119 wstanie.<\/p>\n

B\u00f3g jest ucieczka i obrona nasz\u0105!
\nP\u00f3ki On z nami ca\u0142e piek\u0142a p\u0119kn\u0105!
\nAni ogniste smoki nas ustrasz\u0105
\nAni ul\u0119kn\u0105.<\/p>\n

Nie z\u0142amie nas g\u0142\u00f3d, ni \u017caden frasunek,
\nAni zho\u0142duj\u0105 \u017cadne \u015bwiata ho\u0142dy;
\nBo na Chrystusa my poszli werbunek
\nNa Jego \u017co\u0142dy.<\/em><\/p>\n

Wszechmocny Bo\u017ce, Ojc\u00f3w naszych panie,<\/em><\/p>\n

W Tobie nadzieja nasza i odwaga.<\/em><\/p>\n

O wsparcie Twoje, o swe zmartwychwstanie,<\/em><\/p>\n

Tw\u00f3j lud Ci\u0119 b\u0142aga!<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Dawno o Panie, ju\u017c nas jarzmo ci\u015bnie<\/em><\/p>\n

Dziedzin\u0119 nasz\u0105 wrogi rozsypa\u0142y<\/em><\/p>\n

Niech po dniach kary dzie\u0144 \u0142aski rozb\u0142y\u015bnie<\/em><\/p>\n

Wr\u00f3\u0107 nas do chwa\u0142y!<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Krwi nie wo\u0142amy, zdobyczy nie chcemy,<\/em><\/p>\n

Nie chcemy mord\u00f3w – do \u0142upiestw niezdolni,<\/em><\/p>\n

Tylko odzyska\u0107 Ojczyzn\u0119 pragniemy,<\/em><\/p>\n

Tylko by\u0107 wolni!<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Ty co\u015b przez wieki by\u0142 z ojcy naszymi,<\/em><\/p>\n

O powr\u00f3\u0107 wnukom dziad\u00f3w ich spu\u015bcizn\u0119,<\/em><\/p>\n

O Bo\u017ce polskiej pob\u0142ogos\u0142aw ziemi,<\/em><\/p>\n

Zbaw nam Ojczyzn\u0119!<\/em><\/p>\n

opr. Grzegorz Nieradka\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

fot. Mogi\u0142a Konfederat\u00f3w Barskich w Rogach k. Iwonicza\u00a0 W bie\u017c\u0105cym 2018 roku prze\u017cywa\u0107 b\u0119dziemy w naszej Ojczy\u017anie podnios\u0142y jubileusz 100-lecia …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2376,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[73,72,71,74],"tags":[39,381,380],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2374"}],"collection":[{"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2374"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2374\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2387,"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2374\/revisions\/2387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2376"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2374"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2374"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/grzegorznieradka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2374"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}